İş sözleşmesi, işçi ile işveren arasında iş görme, ücret ve bağımlılık unsurlarını içeren hukuki bir anlaşmadır. Taraflar arasındaki çalışma ilişkisinin niteliği, yapılan iş sözleşmesinin türüne göre belirlenir. Bu nedenle iş sözleşmesi türlerinin doğru belirlenmesi, tarafların hak ve yükümlülükleri açısından büyük önem taşır.
İş Sözleşmesi Nedir?
4857 sayılı İş Kanunu’na göre iş sözleşmesi, bir tarafın (işçi) bağımlı olarak iş görmeyi, diğer tarafın (işveren) ise ücret ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. İş sözleşmeleri yazılı veya sözlü olarak kurulabilir; ancak bazı sözleşme türlerinde yazılı şekil zorunludur.
Belirli Süreli İş Sözleşmesi
Belirli süreli iş sözleşmesi, iş ilişkisinin belirli bir süreyle veya belirli bir işin tamamlanmasıyla sınırlı olduğu sözleşmelerdir.
- Geçici işler
- Proje bazlı çalışmalar
- Mevsimlik işler
Belirli süreli sözleşmelerin zincirleme şekilde yapılması, haklı bir neden yoksa sözleşmenin belirsiz süreli sayılmasına yol açabilir.
Belirsiz Süreli İş Sözleşmesi
Belirsiz süreli iş sözleşmesi, iş ilişkisinin süresinin baştan belirlenmediği sözleşme türüdür. İş Kanunu’nda esas olan sözleşme türü budur.
Bu tür sözleşmelerde;
- İhbar süreleri uygulanır
- İşe iade hakkı doğabilir
- Kıdem tazminatı hakkı söz konusu olabilir
Kısmi Süreli (Part-Time) İş Sözleşmesi
Kısmi süreli iş sözleşmesi, haftalık çalışma süresinin tam süreli iş sözleşmesine göre önemli ölçüde daha az olduğu sözleşmelerdir.
Part-time çalışan işçiler, tam süreli çalışanlara kıyasla ayrımcılığa tabi tutulamaz ve çalıştıkları süreyle orantılı olarak haklardan yararlanırlar.
Deneme Süreli İş Sözleşmesi
Deneme süreli iş sözleşmelerinde, taraflar belirli bir süre boyunca iş ilişkisinin kendileri açısından uygun olup olmadığını değerlendirme imkânı bulur.
Deneme süresi en fazla iki ay olup, toplu iş sözleşmesi ile dört aya kadar uzatılabilir. Bu süre içinde fesih halinde ihbar ve tazminat yükümlülüğü doğmaz.
Çağrı Üzerine Çalışma Sözleşmesi
Çağrı üzerine çalışma, işçinin yalnızca işveren tarafından çağrıldığı zamanlarda çalıştığı esnek bir çalışma modelidir. Bu sözleşme türünde haftalık çalışma süresi ve çağrı koşulları yazılı olarak belirlenmelidir.
İş Sözleşmesi Türünün Önemi
İş sözleşmesinin türü;
- Fesih şartlarını
- Tazminat haklarını
- Çalışma sürelerini
- İş güvencesi hükümlerini
doğrudan etkiler. Bu nedenle sözleşme kurulurken hukuki destek alınması, ileride yaşanabilecek uyuşmazlıkların önüne geçer.
Hukuki Destek Almak Neden Gereklidir?
İş sözleşmeleri, uygulamada sıklıkla uyuşmazlığa konu olmaktadır. Hak kaybı yaşamamak adına, iş sözleşmesi imzalanmadan önce veya fesih sürecinde bir iş hukuku avukatından destek alınması büyük önem taşır.